Złoty nasz, floren, gulden – obrachunkowa oddział pieniężna równa 30 groszom, w czasach nowożytnych wybijana w charakterze moneta. Powstała poprzednio połową XV wieku na rzecz oznaczenia 30 groszy (540 denarów), stanowiących równoważność w srebrze na rzecz złotego dukata, nazywanego czerwonym złotym.

Po uderzenie wiodący prym rzeczywiście wybity za panowania Zygmunta II Augusta w charakterze tzw. półkopek. Cena 30 groszy miały i lekkie talary Zygmunta III Wazy z lat 1620-1622, srebrne złotówki bito w 1661 i 1663-1666 w charakterze tzw. tymfy. Od czasu reform monetarnych Stanisława Augusta Poniatowskiego złocisty własny był ekwiwalentem 4 groszy srebrnych bądź 30 miedzianych. W czasie insurekcji kościuszkowskiej wydano bilety skarbowe opiewające na 1 złocisty własny. W 1824 wyemitowano złotowe bilety kasowe, oraz w czasie powstania listopadowego pierwsze danie banknoty. W Królestwie Kongresowym do 1841 emitowano złocisty krajowy i jego wielokrotność w srebrze (2, 5, 10 złp.) i złocie (25, 50 złp.). Od 1832 wyznaczono koszt 1 złp. na 15 kopiejek. W Galicji złp. jak zespół obrachunkowa był z drugiej ręki do 1846 (4 złp. stanowiły 1 gulden, inaczej tzw. złocisty reński).

Bibliografia

• W. Terlecki The Origin of the Polish Złocisty and its History, w: Wiedza Numizmatyczne 1961.

Nazwa pochodzi serwisu Slashdot, jaki jest na tak duża liczba uznany, iż położenie w przed notki odwołującej się do jakiegoś mniejszego serwisu często powodowało jego zablokowanie w opisany wyżej wybieg. Skutek Slashdota bywa zwany w Polsce “efektem wykopu”, co jest odpowiednikiem angielskiego Digg effect (ang. “skutek Digg-a”), od nazw popularnych serwisów służących ocenianiu i promowaniu informacji umieszczonej na stronach WWW przez czytelników.

Duże serwisy internetowe są w większości wypadków przygotowane na przyjęcie znacznej liczby odwiedzających i związanego z tym ruchu internetowego. Mniejsze serwisy mogą ugiąć się zablokowaniu z wielu przyczyn: publikowanie dużych plików (np. filmów albo innych multimediów), hiperłącze o zbytnio niskiej przepustowości, niewydajne program zastosowane do publikacji poszukiwanych treści ewentualnie zbytek limitu przesyłanych danych przydzielonego przez dostawcę usług internetowych. Wydatny gorączka internetowy wygenerowany przez komputery wielkiej liczby czytelników powoduje wynik odmowy działania usługi (ang. Denial of Service), równie do umyślnego, rozproszonego ataku sieciowego.

Jedną z form pomocy oblężonym serwisom jest generowanie kopii ich zawartości na tzw. mirrorach. W tym celu powstały specjalistyczne serwisy, takie gdy MirrorDot i Network Mirror.

Alegoria godności z dzieła Cesarego Ripy Iconologia.
świniarz dźwigająca cenną i ozdobną, jednak ciężką skrzynię.
Miano rodowe związana z kierowaniem sprawami publicznymi jest ciężarem, jaki człowiek dźwiga.

Spis treści

• 1 Nazwisko człowieka jak pogląd filozoficzne
• 2 W sensie prawnym
  • 2.1 W polskiej Konstytucji
  • 2.2 W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym
  • 2.3 W niespełna Unii Europejskiej
  • 2.4 W niezupełnie międzynarodowym
• 3 Zobacz też
• 4 Twórczość literacka przedmiotu

//

Nazwisko człowieka w charakterze wyobrażenie filozoficzne

Godność człowieka (dignitas hominis) wypada do podstawowych zagadnień antropologii filozoficznej, a fortel rozumienia tego pojęcia wywiera wydatny oddziaływanie na rozstrzygnięcia szczegółowych problemów etycznych. Powstało lecz w dziejach filozofii dużo definicji godności - na wejściu wolno ją ugadać jak taką wewnętrzną właściwość osoby ludzkiej, która zawiera się w podejście żądany w jej strukturze bytowej i przez którą podmiot ludzka istnieje jak intencja, nie jak lek działania.

Pierwsze koncepcje godności, ukształtowane w starożytnej Grecji, wyrażały ją we wzorcu etycznym arystokraty i wojownika. W dziełach Homera, Pindara azali Teognisa o tym, jaki jest zdolny i majestatyczny, a który nikczemny i nikczemny, decyduje urodzenie. Najlepsi, przedstawiciele arystokracji, cieszą się szczególnymi przywilejami wynikającymi z ich godności, takimi podczas gdy paleta, głośne imię itp. Nazwisko jest w takim razie dokładnie związaną z przywilejami stanowymi miarą osobistej dzielności konkretnej jednostki, miarą doskonałości człowieka, rozumianą w charakterze spełnianie wzorca osobowego arystokraty i wojownika.

Według Arystotelesa nazwa rodowa to wianek ujmowana jak złoty specyfik między wadami zarozumialstwa i służalczości. Zgodnie z filozofią chrześcijańską miano rodowe człowieka wynika z tego, iż jest on stworzony “na wyobrażenie i paralelizm Boga”. W świetle humanizmu chrześcijańskiego nazwisko jest własnością powszechną, nieredukowalną, niezbywalną i nadprzyrodzoną. Iks człowiek jak imago Dei uczestniczy w absolutnym Dobru, jest racjonalny i wakujący, powołany do stałego doskonalenia się. Podług św. Tomasza z Akwinu perfekcja człowieka wynikająca z jego godności określa jego wyjście istnienia i znaczenie rozwoju. Fortel istnienia osób jest “najgodniejszy” ze wszystkich bytów stworzonych, w charakterze iż podmiot obdarzona jest wolnością wyboru. O tym, iż o godności i wielkości człowieka świadczy jego niezależność, mówił oraz humanizm renesansowy, w zasadzie Pico della Mirandola.

Immanuel Zmarszczka, definiując nazwisko, stwierdził, iż człowiek nie być może być w życiu środkiem do jakiegoś celu, jednakowoż stale musi być celem samym w sobie. Wedle Skinnera, twórcy behawioryzmu, nazwa rodowa to możliwość uniknięcia nieprzyjemnych bodźców. Wszelkie kierunki naturalistyczne w rozumieniu godności człowieka przeciwstawiały się koncepcji chrześcijańskiej, wedle której nazwisko ludzka ma źródła nadprzyrodzone - widziały miano rodowe człowieka w charakterze własność nabytą. David Hume (O dostojeństwie i mierności natury) ujmuje nazwa rodowa w charakterze jedną ze sprawności natury ludzkiej, inaczej w charakterze jedną z cnót. Nazwa rodowa osobista jest ważnym pojęciem oraz w filozofii Nietzschego, Kierkegaarda i Marksa. Koncepcje tych filozofów łączy to, iż ujmują one nazwa rodowa jak uwaga ekspresji człowieka, kształtowane w wyniku jakiejś formy wyzwolenia - wyzwolenia moralnego i wolitywnego (Nietzsche), społeczno-ekonomicznego (Marks) azaliż także egzystencjalnego (Kierkegaard).

W sensie prawnym

W polskiej Konstytucji

Polska Ustawa zasadnicza obecnie w swojej preambule stwierdza życie przyrodzonej godności człowieka. Art. 30 Konstytucji charakteryzuje ją jak przyrodzone, niezbywalne i nienaruszalne źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest jedyną konstytucyjną wartością, która nie być może być zawężona i jedną z klauzul generalnych stanowiących podstawę interpretacyjną całego systemu prawa.

Trybunał Ustrojowy i zastęp konstytucjonalistów stoi na stanowisku, iż metaklauzula godności człowieka jest pierwotna poniżej aktu prawnego, kto o niej bez owijania w bawełnę stanowi, w związku z tym nie prawdopodobnie stać się derogowana (usunięta) z systemu prawa.

W polskim Kodeksie Cywilnym i Kodeksie karnym

Godność jest dobrem osobistym chronionym przez system prawny. Wspólnie z dobrym imieniem składa się na zdefiniowane w art. 23 Kodeksu cywilnego pogląd czci. Z punktu widzenia kodeksu karnego wykroczenie czyjejś godności jest przestępstwem znieważenia.

W niespełna Unii Europejskiej

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej uznaje obecność godności ludzkiej i stanowi, iż musi być niewiasta szanowana i chroniona. W rozdziale I zatytułowanym Godność Menu wymienia prawo do życia, prawo do integralności cielesnej a zakazuje tortur i nieludzkiego ewentualnie poniżającego traktowania ewentualnie karania, natomiast niewolnictwa i pracy przymusowej.

W nie całkiem międzynarodowym

Powszechna Oświadczenie Praw Człowieka, proklamowana przez Kongregacja Ogólne Narodów Zjednoczonych w Rezolucji 217 A (III) z 10 grudnia 1948 r., stwierdza w preambule, że “prestiż przyrodzonej godności tudzież równych i niezbywalnych praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności, sprawiedliwości i pokoju świata”, i w artykule 1, iż “wszyscy zasoby siły roboczej rodzą się równi poniżej względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni czynić przy innych w duchu braterstwa.”

Zobacz też

• Słownikowe recenzja wyrazu godność w Wikisłowniku

Twórczość pisarska przedmiotu

• Magdalena Środa, Idea godności w kulturze i etyce, Oficyna Borgis, Gród nad Wisłą 1993.
• F.J. Mazurek, Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka, Lublin 2001.

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o godności

Trzoneczkowate grot ahrensburskie

Ostrza trzoneczkowate - (ang. tanged points) utensylia krzemienne wykonane z wióra czy też rzadziej odłupka. Grot posiada uformowany retuszem rączka, mniej ewentualnie w wyższym stopniu czysty. Specyficzną odmianą jest liściak - łapka jest chwiejnie wyizolowany. W okresie Dryas III (11-10 tys. lat temu) służyły jak grociki strzał. Od nich wziął nazwę całokształt kultur ostrzy trzoneczkowatych, a każda cywilizacja w tym kompleksie posiadała swój obdarzony charakterem klasa grocika.

Bibliografia

• Bolesław Ginter, Janusz K. Kozłowski, Technika obróbki i typologia wyrobów kamiennych paleolitu, mezolitu i neolitu (wyd. III), PWN, Gród nad Wisłą 1990.
• Piotr Kaczanowski, Janusz K. Kozłowski, Wielka gawęda Polski, t. 1 Najdawniejsze historia ziem polskich, FOGRA OFICYNA WYDAWNICZA, Gród podwawelski 1998.
• Janusz K. Kozłowski , Encyklopedia historyczna świata, t. I Prehistoria, Filia Publicystyczno-Wydawnicza Opres, Gród podwawelski 1999.

Spis treści

• 1 Legenda
• 2 Powiaty ziemskie 1919-1939
• 3 Powiaty miejskie 1920-1939
• 4 Ciekawostki
• 5 Przypisy
• 6 Zobacz też
• 7 Źródła

//

Legenda

• Powiaty podzielono na dubel grupy (tabele) – powiaty ziemskie i miejskie.
• Każda orszak reprezentuje jeden dwanaście miesięcy funkcjonowania powiatu (podany w nagłówku).
• Dla ułatwienia orientacji, seria lat funkcjonowania jednostek przytoczono blisko każdym powiecie. W przypadku, jak powiat istniał również w 1945 roku, szereg jego istnienia bardziej natężony próg tabeli oznaczono strzałką (→) – więcej w artykule Powiaty w Polsce od 1945.
• W przypadku, gdy powiat istniał nuże w 1919, 1920, 1921 albo 1922 roku, nie musi znaczyć to, iż powiat powołano w 1919, 1920, 1921 ewentualnie 1922 roku; po trafienie zwierzchni znalazł się on aczkolwiek przy prawodawstwem niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie w państwie zaborczym, w którym posiadał odrębny stan prawny legislacyjny. Podobna kondycja ma obszar w przypadku powiatu frysztackiego, w latach 1920-1938 należącego do Czechosłowacji.
• Dla uproszczenia, zabarwiono całą kolumnę chociażby w owym czasie, jak powiat powołano bądź zniesiono w środku danego roku.
• Kiedy w środku roku nastąpiła zmiana przynależności wojewódzkiej, zabarwiona sznur odnosi się furt do roku nowej przynależności administracyjnej.
• Przynależność wojewódzką poszczególnych powiatów pomagają odczytać kolory użyte w tabelach (przedstawione poniżej).

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

Kolor
Województwo

białostockie

kieleckie

krakowskie

lubelskie

lwowskie

łódzkie

nowogródzkie

poleskie

pomorskie

poznańskie

stanisławowskie

śląskie

tarnopolskie

warszawskie

wileńskie (Grunt Wileńska)

wołyńskie

Warszawa

• Powiaty uszeregowane są podług nazw obowiązujących w okresie ich istnienia. Nazwy powiatów utworzone po ewentualnych formalnych zmianach nazw powiatów, którym często wtórowały zmiany siedzib (od których nowe nazwy były wywodzone) o wiele się różnią od pierwotnych. W celu sprawniejszej nawigacji po artykule potraktowano je w charakterze osobne hasła, oraz szereg ustawodawczy powiatów nim bądź po zmianie nazwy zaznaczono odsyłaczem (→ ewentualnie ← zależnie od sytuacji chronologicznej).
• Fragmenty powiatów bez siedziby w obrębie Rzeczypospolitej Polskiej oznaczono symbolem (►) i przytoczono nazwę powiatu docelowego (odstępstwo: powiat wieleński – jego sadyba została przedzielona granicą państwową, a samą jednostkę wcielono do powiatu czarnkowskiego).
• Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej. Oznaczenia te przytoczono zarówno w pobliżu nazwie powiatu (w wersji skupionej) gdy i w prezentacji graficznej (w wersji rozbieżnej, szczerze poprzednio albo po każdej zmianie przynależności).
• W kolumnie drugiej skrótami państw, których fragmenty weszły w zestaw II Rzeczypospolitej, oznaczono nierozłączność państwową powiatu (obszaru powiatu) zanim I wojną światową (A – Austro-Węgry, N – Rajch, R – Rosja).
• Druga od prawej, pusta asysta oznacza trwanie okupacji hitlerowskiej i radzieckiej Własny w latach 1939-1945.

Powiaty ziemskie 1919-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat
—
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
—
1945

augustowski
R
1919-39

→

baranowicki
R

1921-39

bardiowski
A

będziński
R
1919-39

→

bialski (Biała Krakowska)
A

1920-39

→

bialski (Biała Podlaska)
R
1919-39

→

białostocki
R
1919-39

→

białowieski
R

21-22

bielski (Bielsk Podlaski)
R
1919-39

→

bielski (Bielsko)
A

1920-39

→

biłgorajski
R
1919-39

→

błoński
R
1919-39

→

bocheński
A

1920-39

→

bohorodczański
A

1920-32

borszczowski
A

1920-39

bóbrecki
A

1920-39

→

brasławski
R

1922-39

brodnicki
N

1920-39

→

brodzki
A

1920-39

brzeski (Brzesko)
A

1920-39

→

brzeski (Brześć ponad Bugiem)
R

1921-39

brzeziński
R
1919-39

→

brzeżański
A

1920-39

brzozowski
A

1920-39

→

buczacki
A

1920-39

bydgoski #
N

1920-38 #
38-39

→

bytomski
N

→ 1922; ► świętochłowicki

chełmiński
N

1920-39

→

chełmski
R
1919-39

→

chodzieski
N

1920-39

→

chojnicki
N

1920-39

→

chrzanowski
A

1920-39

→

ciechanowski
R
1919-39

→

cieszanowski
A

1920-22
→ lubaczowski

cieszyński
A

1920-39

→

czadecki (część płn.)
A

czarnkowski
N

1920-39

→

czeskocieszyński
A

częstochowski
R
1919-39

→

człuchowski
N

→ 1920; ► chojnicki

czortkowski
A

1920-39

dąbrowski
A

1920-39

→

dębicki
A
ropczycki ←
1937-39

→

dobromilski
A

1920-39

doliński
A

1920-39

drohiczyński
R

1921-39

drohobycki
A

1920-39

dubieński
R

1921-39

duniłowicki #
R
21-
22
# 1922-25
→ postawski

działdowski #
N

1920-38 #
38-39

→

dziśnieński #
R
21-
22
# 1922-39

frydecki (część wsch.)
A

frysztacki
A

38-39

garwoliński #
R
1919-39 #
39

→

gliwicki
N

→ 1922; ► rudzki / ► tarnogórski

gniewski
N

1920-32

gnieźnieński
N

1920-39

→

gorlicki
A

1920-39

→

gostyniński
R
1919-39

→

gostyński
N

1920-39

→

górowski
N

→ 1920; ► leszczyński / ► rawicki

grodzieński
R

1921-39

grodziski
N

1920-32

→

gródecki
A

1920-39

grójecki
R
1919-39

→

grudziądzki
N

1920-39

→

grybowski
A

1920-32

horochowski
R

1921-39

horodeński
A

1920-39

hrubieszowski
R
1919-39

→

husiatyński
A

1920-25
→ kopyczyniecki

iłżecki
R
1919-39

→

inowrocławski #
N

1920-38 #
38-39

→

iwacewicki
R
kosowski (Kosów Poleski) ←
1935-39

janowski
R
1919-39

→

jarociński
N

1920-39

→

jarosławski
A

1920-39

→

jasielski
A

1920-39

→

jaworowski
A

1920-39

jędrzejowski
R
1919-39

→

kaliski #
R
1919-38 #
38-39

→

kałuski
A

1920-39

kamionecki
A

1920-39

kartuski
N

1920-39

→

katowicki
N

1922-39

→

kępiński
N

1920-39

→

kielecki
R
1919-39

→

kieżmarski
A

kobryński
R

1921-39

kolbuszowski
A

1920-39

→

kolneński
R
1919-32

kolski #
R
1919-38 #
38-39

→

kołomyjski
A

1920-39

konecki #
R
1919-39 #
39

→

koniński #
R
1919-38 #
38-39

→

konstantynowski
R
1919-32

kopyczyniecki
A
husiatyński ←
1925-39

kosowski (Kosów Huc.)
A

1920-39

kosowski (Kosów Pol.)
R

1921-35
→ iwacewicki

kostopolski
R

1925-39

koszyrski
R

1921-39

kościański
N

1920-39

→

kościerski
N

1920-39

→

kowelski
R

1921-39

kozienicki
R
1919-39

→

koźmiński
N

1920-32

krakowski
A

1920-39

→

krasnostawski
R
1919-39

→

krośnieński
A

1920-39

→

krotoszyński
N

1920-39

→

krzemieniecki
R

1921-39

kwidzyński
N

→ 1920; ► gniewski

kutnowski #
R
1919-39 #
39

→

leski (do 1931 liski)
A

1920-39

→

leszczyński
N

1920-39

→

lidzki
R

1921-39

limanowski
A

1920-39

→

lipnowski #
R
1919-38 #
38-39

→

lubaczowski
A
cieszanowski ←
1923-39

→

lubartowski
R
1919-39

→

lubawski
N

1920-39

→

lubelski
R
1919-39

→

lubliniecki
N

1922-39

→

lubomelski
R

1921-39

lwowski
A

1920-39

łańcucki
A

1920-39

→

łaski
R
1919-39

→

łęczycki
R
1919-39

→

łomżyński #
R
1919-39 #
39

→

łowicki #
R
1919-39 #
39

→

łódzki
R
1919-39

→

łucki
R

1921-39

łukowski
R
1919-39

→

łuniniecki
R

1921-39

makowski (Maków Maz.)
R
1919-39

→

makowski (Maków Podh.)
A

1924-32

miechowski
R
1919-39

→

mielecki
A

1920-39

→

międzychodzki
N

1920-39

→

międzyrzecki
N

→ 1920; ► międzychodzki / ► nowotomyski

miński
R
1919-39

→

mławski
R
1919-39

→

mogileński
N

1920-39

→

mołodeczański
R

1927-39

morski
N

1927-39

→

mościski
A

1920-39

myślenicki
A

1920-39

→

nadwórniański
A

1920-39

namiestowski
A

→ 1924; ► spisko-orawski

namysłowski
N

→ 1920; ► kępiński

nidzicki
N

→ 1920; ► działdowski

nieszawski #
R
1919-38 #
38-39

→

nieświeski
R

1921-39

niżański
A

1920-39

→

nowogródzki
R

1921-39

nowosądecki
A

1920-39

→

nowotarski
A

1920-39

→

nowotomyski
N

1920-39

→

obornicki
N

1920-39

→

odolanowski
N

1920-32

olkuski
R
1919-39

→

opatowski
R
1919-39

→

opoczyński #
R
1919-39 #
39

→

ostrogski
R

1921-24
→ zdołbunowski

ostrołęcki #
R
1919-39 #
39

→

ostrowski (Wysepka Maz.) #
R
1919-39 #
39

→

ostrowski (Wysepka Wlkp.)
N

1920-39

→

ostródzki
N

→ 1920; ► lubawski

ostrzeszowski
N

1920-32

oszmiański
R

1922-39

oświęcimski
A

1920-32

peczeniżyński
A

1920-29

pilźnieński
A

1920-32

pińczowski
R
1919-39

→

piński
R

1921-39

piotrkowski
R
1919-39

→

pleszewski
N

1920-32

płocki
R
1919-39

→

płoński
R
1919-39

→

podgórski
A

1920-23

podhajecki
A

1920-39

postawski
R
duniłowicki ←
1926-39

poznański
N

1925-39

→

poznański wschodni
N

1920-24

poznański zachodni
N

1920-24

prużański
R

1921-39

przasnyski
R
1919-39

→

przemyski
A

1920-39

→

przemyślański
A

1920-39

przeworski
A

1920-39

→

pszczyński
N

1922-39

→

pucki
N

1920-27

puławski
R
1919-39

→

pułtuski
R
1919-39

→

raciborski
N

→ 1922; ► rybnicki

radomski
R
1919-39

→

radomszczański
R
1919-39

→

radziechowski
A

1920-39

radzymiński
R
1919-39

→

radzyński
R
1919-39

→

rawicki
N

1920-39

→

rawski (Rawa Maz.) #
R
1919-39 #
39

→

rawski (Rawa Ruska)
A

1920-39

rohatyński
A

1920-39

ropczycki
A

1920-37
→

rówieński
R

1921-39

rudecki
A

1920-39

rudzki
N

1922-24

rybnicki
N

1922-39

→

rypiński #
R
1919-38 #
38-39

→

rzeszowski
A

1920-39

→

samborski
A

1920-39

sandomierski
R
1919-39

→

sanocki
A

1920-39

→

sarneński #
R

1921-30 #
1930-39

sejneński
R
1919-25

sępoleński
N

1920-39

→

siedlecki
R
1919-39

→

sieradzki
R
1919-39

→

sierpecki
R
1919-39

→

skałacki
A

1920-39

skierniewicki #
R
1919-39 #
39

→

skolski
A

1920-32

słonimski
R

1921-39

słupecki
N
1919-32

sniński
A

sochaczewski
R
1919-39

→

sokalski
A

1920-39

sokołowski #
R
1919-39 #
39

→

sokólski
R
1919-39

→

spisko-orawski
A

1920-25

stanisławowski
A

1920-39

starogardzki
N

1920-39

→

starolubowelski
A

starosamborski
A

1920-32

starowiejski
A

→ 1920; ► spisko-orawski

stoliński
R

1923-39

stołpecki
R

1921-39

stopnicki
R
1919-39

→

stryjski
A

1920-39

strzelneński
N

1920-32

strzyżowski
A

1920-32

suwalski
R
1919-39

→

sycowski
N

→ 1920; ► kępiński / ► odolanowski / ► ostrzeszowski

szamotulski
N

1920-39

→

szczuczyński (Grajewo)
R
1919-39

→

szczuczyński (Szczuczyn)
R

1929-39

szubiński #
N

1920-38 #
38-39

→

śmigielski
N

1920-32

śniatyński
A

1920-39

średzki
N

1920-39

→

śremski
N

1920-39

→

świecki
N

1920-39

→

święciański
R

1922-39

świętochłowicki
N

1922-39

tarnobrzeski
A

1920-39

→

tarnogórski
N

1922-39

→

tarnopolski
A

1920-39

tarnowski
A

1920-39

→

tczewski
N

1920-39

→

tłumacki
A

1920-39

tomaszowski
R
1919-39

→

toruński
N

1920-39

→

trembowelski
A

1920-39

trzciański
A

→ 1920; ► spisko-orawski

tucholski
N

1920-39

→

turczański #
A

1920-31 #
1931-39

turecki #
R
1919-38 #
38-39

→

wadowicki
A

1920-39

→

warszawski
R
1919-39

→

wąbrzeski
N

1920-39

→

wągrowiecki
N

1920-39

→

wejherowski
N

1920-28

węgrowski #
R
1919-39 #
39

→

wieleński
N

→ 1920; ► czarnkowski

wielicki
A

1920-32

wieluński
R
1919-39

→

wilejski #
R
21-
22
# 1922-39

wileńsko-trocki
R

1922-39

witkowski
N

1920-27

włocławski #
R
1919-38 #
38-39

→

włodawski
R
1919-39

→

włodzimierski
R

1921-39

włoszczowski
R
1919-39

→

wolsztyński
N

1920-39

→

wołkowyski
R

1921-39

wołożyński
R

1921-39

wrzesiński
N

1920-39

→

wschowski
N

→ 1920; ► leszczyński

wyrzyski #
N

1920-38 #
38-39

→

wysokomazowiecki
R
1919-39

→

zabrski
N

→ 1922; ► rudzki

zaleszczycki
A

1920-39

zamojski
R
1919-39

→

zawierciański
R

1927-39

→

zbaraski
A

1920-39

zborowski
A

1920-39

zdołbunowski
R
ostrogski ←
1925-39

złoczowski
A

1920-39

złotowski
N

→ 1920; ► sępoleński

żniński
N

1920-39

→

żółkiewski
A

1920-39

żydaczowski
A

1920-39

żywiecki
A

1920-39

→

Powiaty miejskie 1920-1939

Znak # oznacza jednokrotną zmianę przynależności wojewódzkiej

Powiat
—
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
—
1945

Białystok
R

1928-39

→

Bielsko
A
1920-39

→

Bydgoszcz
N
1920-38 #
38-39

→

Bytom
N

→ 1922; ► świętochłowicki

Chorzów
N
Królewska Huta ←
1934-39

→

Częstochowa
R

1928-39

→

Gdynia
N

1929-39

→

Gniezno
N

1928-39

→

Grudziądz
N
1920-39

→

Inowrocław
N

1928-38 #
38-39

→

Katowice
N

1922-39

→

Kraków
A
1920-39

→

Królewska Huta
N

1922-34
→ Chorzów

→

Lublin
R

1928-39

→

Lwów
A
1920-39

Łódź
R

1928-39

→

południowo-warszawski
R

1928-39

Poznań
N
1920-39

→

północno-warszawski
R

1928-39

prasko-warszawski
R

1928-39

Radom
R

1932-39

→

Sosnowiec
R

1928-39

→

śródmiejsko-warszawski
R

1931-39

Toruń
N
1920-39

→

Wilno
R

1928-39

Ciekawostki

• 1922: Bytom (Prekursorski Bytom) – po przejęciu przez administrację polską części Górnego Śląska – 20 czerwca 1922 roku (żniwo podziału poplebiscytowego) – w granicach województwa śląskiego znalazła się część należącego przedtem do Szwab powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Innowacyjny). Rozporządzeniem z dnia 17. czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego ustanowiono powiat świętochłowicki zawierający gminy wiejskie (…) przypadłe do Państwa Polskiego z dotychczasowych pruskich powiatów Bytom osiedle wiejskie i Bytom miasto (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2). W spisie populacja województwa, wydanym 5 sierpnia 1922 (apendyks do ww. rozporządzenia), Bytom Nowatorski wspomniany jest jak wieś (wspólnota wiejska), a równolegle część miasta Bytomia (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43). W międzyczasie 10 lipca 1922 roku z tej części pruskiego powiatu miejskiego Bytomia, która przypadła Polsce utworzono samodzielną gminę wiejską śmiały Bytom (Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16). Z uwagi na niejasną sytuację prawno-administracyjną terenu Nowego Bytomia w okresie 20 czerwca-10 lipca 1922 możliwe jest wysunięcie tezy, iż pozostawał on wówczas nadal częścią powiatu miejskiego Bytom, a w takim razie, iż część tego powiatu do 10 lipca 1922 znajdowała się w granicach Polski.

Przypisy

1. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu augustowskiego z woj. białostockiego bez miejscowości takich gdy Adamowicze, Łojki i Sopoćkinie, które weszły w składniki ZSRR. Sadyba powiatu – Augustów – pozostała po polskiej stronie granicy.
2. ↑ 2,0 2,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu bardiowskiego z fragmentem Cygielki przylegającym do Wysowej. Przyłączono ją do powiatu gorlickiego w woj. krakowskim.
3. ↑ → 1938; ► gorlicki
4. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu bielskiego z woj. białostockiego bez części Puszczy Białowieskiej i kilku miejscowości położonych po jej południowej stronie, które weszły w składniki ZSRR. Sadyba powiatu – Bielsk Podlaski – pozostała po polskiej stronie granicy.
5. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły północno-zachodnie skrawki powiatu brzeskiego z woj. poleskiego (fragmenty a) gminy Połowce z m.in. miejscowościami Klukowicze, Litwinowicze, Siemichocze, Tymianka, Wólka Nurzecka i Wyczółki natomiast b) gminy Wysokie Litewskie z m.in. miejscowościami Tokary i Wilanowo. Osiedle powiatu – Brześć ponad Bugiem – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu brzeskiego została zintegrowana z powiatem bielskim w woj. białostockim (1945); od 1952 tereny te należą do powiatu siemiatyckiego.
6. ↑ 6,0 6,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu bytomskiego z 13 gminami (Brzeziny, Brzozowice, Chropaczów, Dąbrówka Wielka, Hajduki Nowe, Hajduki Wielkie, Głaz, Lipiny, Łagiewniki, Orzegów, Piekary Wielkie, Szarlej, Świętochłowice) i 7 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Bytom – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu bytomskiego utworzono powiat świętochłowicki w woj. śląskim.
7. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu chodzieskiego bez miejscowości: Ługi Ujskie, Motylewo, Piła, Skórka i Stobno. Sadyba powiatu – Chodzież – znalazła się po polskiej stronie granicy.
8. ↑ 8,0 8,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu człuchowskiego. Sadyba powiatu – Człuchów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu człuchowskiego przyłączono do powiatu chojnickiego w woj. pomorskim.
9. ↑ 9,0 9,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny z Czechosłowacji powiat czeskocieszyński (społem z siedzibą powiatu – Czeskim Cieszynem). Powiat przyłączono do powiatu cieszyńskiego w woj. śląskim.
10. ↑ 10,0 10,1 16 listopada 1938 roku włączono do Krajowy północny odpad powiatu czadeckiego z Czechosłowacji z częściami plebs: Czarne, Oleśna, Skalite i Świerczynowiec. Sadyba powiatu – Czadca – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Nasz część powiatu została zintegrowana 1 lutego 1939 roku z powiatem cieszyńskim w woj. śląskim.
11. ↑ 11,0 11,1 16 listopada 1938 roku włączono do Nasz egzotyczny odpad powiatu frydeckiego z Czechosłowacji z 4 gminami i częściami 11 tłum. Osiedle powiatu – Frydek – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Przyłączona do Nasz część powiatu została włączona 1 lutego 1939 roku do powiatu cieszyńskiego (gminy: Morawka, Szonów, Wojkowice, Żermanice zaś części plebs: Bartowice, Błędowice Górne, Błędowice Średnie, Ligota Dolna, Ligota Górna, Noszowice) i frysztackiego (części tłum: Gruszów, Hermanice, Michałkowice, Radwanice i Śląska Ostrawa) w woj. śląskim.
12. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu cieszyńskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez dawnego powiatu czeskocieszyńskiego natomiast włączonych 16 listopada 1938 roku fragmentów powiatów czadeckiego i frydeckiego), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku (obszary te weszły w zawartość Czechosłowacji).
13. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
14. ↑ 14,0 14,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się południowa część powiatu wieleńskiego na lewym brzegu Noteci (Chełst, Drawsko, Drawski Młyn, Gulcz, Kamiennik, Kawczyn, Kwiejce, Marylin, Mikołajewo, Nowe Kwiejce, Pełcza, Pęckowo, Piłka, Rosko, Wrzeszczyna i część Wielenia). Osiedle powiatu – Wieleń – została przedzielona granicą polsko-niemiecką. Polską część powiatu wieleńskiego przyłączono do powiatu czarnkowskiego w woj. poznańskim.
15. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu czarnkowskiego bez miejscowości na prawym brzegu Noteci (Biała, Bukowiec, Gajewo, Kuźnica Czarnkowska, Łomnica, Niekursko, Nowa Sioło, Radolin, Radolinek, Radosiew, Runowo, Rychlik, Sarcz, Ognisko, Smolarnia, Straduń, Teresin, Wrząca, Zofiowo). Sadyba powiatu – Czarnków – znalazła się po polskiej stronie granicy.
16. ↑ Inna używana imię: cieszyński zachodni.
17. ↑ → 1938; ► cieszyński
18. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu dobromilskiego z woj. lwowskiego m.in. z miejscowościami Bircza, Kalwaria Pacławska i Wojtkowa. Sadyba powiatu – Dobromil – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu dobromilskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
19. ↑ Inna używana imię: dubnowski.
20. ↑ Inna używana imię: duniłowiczowski.
21. ↑ 21,0 21,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu nidzickiego m.in. z Działdowem, Lidzbarkiem i Płośnicą. Osiedle powiatu – Nidzica – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu nidzickiego utworzono powiat działdowski w woj. pomorskim.
22. ↑ → 1938 (1939); ► cieszyński
23. ↑ Powiat frysztacki, będący w latach 1938-1939 częścią województwa śląskiego, jak część Lokalny wspomniany jest w Dzienniku Ustaw RP po II wojnie światowej dopiero co trafienie (Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196), co być może być podyktowane sporem o Zaolzie między Polską a Czechosłowacją i nieuregulowaną legalnie kwestią przebiegu granicy, pozbawienie innych źródeł potwierdzających nierozłączność całego powiatu ewentualnie jego części do Własny w 1945 roku. Osiedle powiatu – Frysztat – znalazła się doszczętnie po czechosłowackiej stronie granicy.
24. ↑ 24,0 24,1 24,2 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu gliwickiego z 3 gminami (Gierałtowice, Mikoleska, Przyszowice) i 3 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Gliwice – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Rzeczpospolita polska część powiatu gliwickiego została zintegrowana z powiatem rudzkim (Gierałtowice, Przyszowice) i tarnogórskim w woj. śląskim.
25. ↑ 25,0 25,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu kwidzyńskiego: 1) w wyniku postanowień traktatu wersalskiego – fałszywy kraj Wisły; 2) po plebiscycie na Powiślu (Bursztych, Janowo, Kramrowo, Nowe Lignowy, Pólko Małe). Osiedle powiatu – Kwidzyn – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu kwidzyńskiego utworzono powiat gniewski w woj. pomorskim.
26. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu gorlickiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez terenów powyżej rzeką Cygielką, które weszły w składniki Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
27. ↑ 27,0 27,1 27,2 W 1920 w roku Polsce znalazł się część powiatu górowskiego. Osiedle powiatu – Góra – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu górowskiego przyłączono do powiatów: leszczyńskiego (Jabłonna, Kaczkowo, Rojęczyn) i rawickiego (Trzebosz) w woj. poznańskim.
28. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły południowo-zachodnie skrawki powiatu grodzieńskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Krynki i Kruszyniany. Osiedle powiatu – Grodno – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu grodzieńskiego została zintegrowana z powiatem sokólskim w tymże województwie (1945).
29. ↑ Powiat z siedzibą w Grodzisku Wielkopolskim; nie zwodzić z powiatem grodziskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim.
30. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu jaworowskiego z woj. lwowskiego (wspólnota Wielkie Oczy – 8 gromad). Sadyba powiatu Jaworów znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Rzeczpospolita polska część powiatu jaworowskiego została zintegrowana z powiatem lubaczowskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
31. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kartuskiego bez miejscowości: Czapielsk, Huta Dolna, Huta Górna, Jodłowno, Klonowo Dolne, Klonowo Górne, Kolbudy, Łapino, Majdany, Marszewo, Miłowo, Nowa Sioło Przywidzka, Ostróżki, Pomlewo, Pręgowo, Przywidz, Roztoka, Szklana Góra, Ząbrsko Dolne i Ząbrsko Górne, włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Kartuzy – znalazła się po polskiej stronie granicy. Coraz w tym samym roku dokonano korekty granicy – Żukówko znowu znalazło się w Niemczech.
32. ↑ 32,0 32,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu namysłowskiego (Dalanów, Darnowiec, Drożki, Krzyżowniki, Zbity Buczek, Proszów, Rychtal, Skoroszów, Stogniewice, Mocarny Buczek, Zgorzelec). Sadyba powiatu – Namysłów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu namysłowskiego przyłączono do powiatu kępińskiego w woj. poznańskim.
33. ↑ 33,0 33,1 33,2 33,3 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu sycowskiego. Osiedle powiatu – Syców – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu sycowskiego przyłączono do powiatów: kępińskiego (Bałdowice, Bralin, Chojęcin, Domasłów, Gola, Gęś Wielka, Miechów, Marcinki, Mnichowice, Nosale, Nowa Sioło Książęca, Pisarzowice, Słupia, Tabor Ograniczony, Tabor Mocarny, Trębaczów, Turkowy, Zbyczyna), odolanowskiego (Bronisławka, Cieszyn, Chojnik, Czesławice, Dobrzec, Hetmanów, Janisławice, Jarnostaw, Jesiona, Kałkowskie, Kąty Śląskie, Kocina, Konradów, Kopalina, Kuźnica Kącka, Lipskie, Łachów, Mariak, Możdżanów, Pawłów, Piła, Sobki, Sośnie, Starża, Surmin, Szklarka Śląska, Żabnik) i ostrzeszowskiego (Mąkoszyce, Niwki Książęce, Rybin) w woj. poznańskim.
34. ↑ 34,0 34,1 W 1938 roku przyłączono do Nasz część powiatu kieżmarskiego z gminą Las jaworowy i częścią gminy Ździar. Sadyba powiatu – Kieżmark – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu kieżmarskiego przyłączono do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
35. ↑ → 1938; ► nowotarski
36. ↑ Inna ortografia: kossowski.
37. ↑ Inna używana miano: kamień-koszyrski.
38. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu kościerskiego bez miejscowości: Blizny, Borowina, Murzynka Huta, Częstocin, Drzewina, Gromadzin, Kierzkowo, Olszanka, Pawłowo, Hades Górne, Mordęga Dolne, Sucha Huta, Trzepowo włączonych do Wolnego Miasta Gdańska. Osiedle powiatu – Kościerzyna – znalazła się po polskiej stronie granicy.
39. ↑ Powiat z siedzibą w Krośnie; nie bałamucić z powiatem krośnieńskim z siedzibą w Krośnie Odrzańskim.
40. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu leskiego z woj. lwowskiego m.in. bez miejscowości (które weszły w kompozycja ZSRR) przyłączonych później do Lokalny (1951) w wyniku umowy o zmianie granic z ZSRR (w tym Ustrzyk Dolnych), przywrócono dodatkowo granicę południową sprzed listopada 1938 roku (bez tzw. źródłowiska Udawy), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
41. ↑ 41,0 41,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się północno-wschodnia część powiatu wschowskiego z miejscowościami: Brenno, Bukówiec Górny, Dominice, Gołanice, Grotniki, Jezierzyce Kościelne, Krzycko Małe, Krzycko Wielkie, Miastko, Niechłód, Potrzebowo, Przylesie, Radomyśl, Sądzia, Ujazdowo, Wijewo, Włoszakowice, Zaborówiec i Zbarzewo. Sadyba powiatu – Wschowa – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu wschowskiego przyłączono do powiatu leszczyńskiego w woj. poznańskim.
42. ↑ 42,0 42,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu ostródzkiego z 3 gminami (Groszki, Lubstynek i Napromek). Osiedle powiatu – Ostróda – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu ostródzkiego przyłączono do powiatu lubawskiego w woj. pomorskim.
43. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu lublinieckiego bez plebs: Bzinica Nowa, Bzinica Stara, Specjalistyczna, Dzielna, Główczyce, Główczyce, Gwoździany, Jeżowa, Klekotna, Szereg ludzi, Koszwice, Ligota Dobrodzieńska, Łagiewniki Małe, Makowczyce, Molna, Myślina, Panoszów, Pludry, Rzędowice, Sieraków, Szemrowice, Skrzydłowice, Turza, Warłów, Wędzina, Zborowskie i Zwóz tudzież miasta Dobrodzień. Osiedle powiatu – Lubliniec – znalazła się po polskiej stronie granicy.
44. ↑ 44,0 44,1 44,2 W 1920 w roku Polsce znalazła się wschodnia część powiatu międzyrzeckiego na prawym brzegu Obry. Sadyba powiatu – Międzyrzecz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Polską część powiatu międzyrzeckiego przyłączono do powiatu międzychodzkiego (Dormowo, Głażewo, Lewice, Łowyń, Silna, Stoki, Świechocin, Wrony) i nowotomyskiego (Chojniki, Chrośnica, Grubsko, Jabłonka Stara, Jastrzębsko Stare, Lewiczynek, Lubień, Łęczno, Łomnica, Miedzichowo, Nądnia, Nowa Silna, Nowa Osiedle wiejskie Zbąska, Nowe Czeskie, Nowe Jastrzębsko, śmiały Podwórzec, Pąchy, Perzyny, Prądówka, Przychodzko, Przyprostynia, Stare Czeskie, Pryncypał Hacjenda, Stefanowo, Strzyżewo, Szklarka Trzcielska, Toczeń, Zachodzko, Zakrzewko, Kłoda pod nogi, Zbąszyń) w woj. poznańskim.
45. ↑ Inna używana imię: mińsko-mazowiecki.
46. ↑ Inna używana określenie: mołodecki.
47. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu mościskiego z woj. lwowskiego – element gminy Małnów z Kalnikowem i zachodnim fragmentem Starzawy. Osiedle powiatu – Mościska – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu mościskiego została zintegrowana z powiatem przemyskim (filia północna) w świeżo utworzonym woj. rzeszowskim (1945).
48. ↑ 48,0 48,1 W 1924 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem gminy Lipnica Wielka. Sadyba powiatu – Namiestów – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu namiestowskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
49. ↑ 49,0 49,1 49,2 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu namiestowskiego z fragmentem Bobrowa (część zachodniego stoku góry Krywań) i Półgóry (ognisty stromizna Mędralowej/Jałowca Małego). Przyłączono ją akuratnie do powiatów nowotarskiego i żywieckiego w woj. krakowskim.
50. ↑ → 1938; ► nowotarski / ► żywiecki
51. ↑ 51,0 51,1 W 1938 roku przyłączono do Krajowy część powiatu starolubowelskiego z fragmentami Legnawy, Małego Lipnika, Małego Sulina, Siostra zakonna ponad Popradem i Stariny leżącymi ponad Popradem. Przyłączono ją do powiatu nowosądeckiego w woj. krakowskim.
52. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowosądeckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez przyłączonego wtedy fragmentu doliny Popradu obwód Żegiestowa, kto wszedł w kompozycja Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
53. ↑ 53,0 53,1 W 1938 roku przyłączono do Lokalny część powiatu starowiejskiego z Leśnicą zaś fragmentami Lechnicy i Szwabów Niżnich. Włączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
54. ↑ 54,0 54,1 W 1938 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego z wsiami Głodówka i Sucha Góra (w latach 1924-1938 należącymi do Czechosłowacji) tudzież fragmentem gminy Trzciana następny z Lipnicą Wielką. Przyłączono ją do powiatu nowotarskiego w woj. krakowskim.
55. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu nowotarskiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez Jaworzyny Spiskiej i Leśnicy, Głodówki, Suchej Góry i skrawków terenów leśnych między Lipnicą Wielką a Bobrowem i Rabczą, które weszły w zestaw Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
56. ↑ Inna używana imię: pilzneński.
57. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu przemyskiego z woj. lwowskiego bez miejscowości (które weszły w zawartość ZSRR) takich kiedy Medyka (przyłączona znowu do Lokalny w 1948 roku) i Niżankowice. Sadyba powiatu – Przemyśl – znalazła się po polskiej stronie granicy.
58. ↑ 58,0 58,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu raciborskiego z 19 gminami (Adamowice, Bełsznica, Bluszczów, Bogunice, Brzezie, Buków, Gorzyce, Gorzyczki, Głaz, Kobyla, Kornowacz, Ligota Tworkowska, Lubomia, Nieboczowy, Pogrzebień, Raszczyce, Poroże, Syrynia, Uchylsko) i 19 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Racibórz – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Kraj nad wisłą część powiatu raciborskiego została zintegrowana z powiatem rybnickim w woj. śląskim.
59. ↑ Inna używana określenie: rawsko-mazowiecki.
60. ↑ Inna używana imię: rawsko-ruski.
61. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu rawskiego z woj. lwowskiego, które włączono do: 1) powiatu tomaszowskiego: a) gród Uhnów; b) gminy: Bełżec, Lubycza Królewska, Tarnoszyn i Wierzbica (przekształconą w gminę Uhnów); c) gromady Hrebenne i Siedliska z gminy Siedliska (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160) natomiast do 2) powiatu lubaczowskiego w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945): Dziewięcierz (z gminy Potylicz), Radruż (z gminy Wróblaczyn), Werchrata i Prusie (z gminy Siedliska).
62. ↑ → dębicki
63. ↑ 63,0 63,1 W 1922 roku w Polsce znalazła się część powiatu zabrskiego z 9 gminami (Bielszowice, Bujaków, Chudów, Kończyce, Makoszowy, Paniowy, Paniówki, Pawłów, Ruda) i 3 obszarami dworskimi. Sadyba powiatu – Zabrze (Hindenburg) – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu zabrskiego utworzono powiat rudzki w woj. śląskim.
64. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu rybnickiego bez chamstwo i obszarów dworskich: Bargłówka, Dolna Osiedle wiejskie, Górki, Jankowice Rudzkie, Wioska Renerowska, Kuźnia Nieborowska, Nieborowice, Pilchowice, Ruda Kozielska, Purpurowy, Stanica, Stodoły zaś Wielopole Pilchowickie. Sadyba powiatu – Rybnik – znalazła się po polskiej stronie granicy.
65. ↑ 65,0 65,1 W 1920 w roku Polsce znalazła się część powiatu złotowskiego m.in. z Kamieniem, Sępólnem, Sypniewem i Więcborkiem. Osiedle powiatu – Złotów – pozostała po niemieckiej stronie granicy. Z polskiej części powiatu złotowskiego utworzono powiat sępoleński w woj. pomorskim.
66. ↑ W 1938 roku przyłączono do Własny część powiatu snińskiego z fragmentem Osadnego w górę źródła Udawy (z fragmentem linii kolejowej Nowatorski Łupków – Cisna). Przyłączono ją do powiatu leskiego w woj. lwowskim.
67. ↑ → 1938; ► leski
68. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie fragmenty powiatu sokalskiego, które włączono do powiatu hrubieszowskiego: a) gród Bełz; b) gminy Bełz, Chorobrów, Krystynopol i Waręż (J. Feduszka: Zmiany przebiegu granicy, 2001; Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160)
69. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła zachodnia część powiatu sokólskiego z woj. białostockiego bez Odelska, jaki wszedł w kompozycja ZSRR. Sadyba powiatu – Sokółka – pozostała po polskiej stronie granicy.
70. ↑ 70,0 70,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu starowiejskiego (Afroamerykanka Góra, Dursztyn, Falsztyn, Frydman, Jurgów, Kacwin, Krempachy, Łapszanka, Łapsze Niżne, Łapsze Wyżne, Niedzica, Nowa Biała, Rzepiska, Trybsz). Osiedle powiatu – Stara Osiedle wiejskie Spiska – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu starowiejskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
71. ↑ 71,0 71,1 W 1920 roku w Polsce znalazła się część powiatu trzciańskiego (Bukowina, Chyżne, Głodówka, Harkabuz, Jabłonka, Lipnica Mała, Orawka, Złośnik, Podsarnie, Podszkle, Podwilk, Sucha Góra, Zubrzyca Dolna, Zubrzyca Górna i część gminy Lipnica Wielka). Osiedle powiatu – Trzciana – pozostała po czechosłowackiej stronie granicy. Polską część powiatu trzciańskiego przyłączono do powiatu spisko-orawskiego w woj. krakowskim.
72. ↑ → 1938; ► nowosądecki
73. ↑ → 1938; ► nowotarski
74. ↑ Inna używana określenie: strzeliński.
75. ↑ Powiat z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej; nie zwodzić z powiatem średzkim z siedzibą w Środzie Śląskiej.
76. ↑ 76,0 76,1 W 1922 roku Polsce znalazła się część należącego już do Fryc powiatu miejskiego Bytom – eksklawa Friedenshütte (pol. Bytom Odkrywczy). Zasadnicza część Bytomia znalazła się po zachodniej stronie granicy, w Niemczech. Polską część powiatu miejskiego Bytom przyłączono do powiatu świętochłowickiego w woj. śląskim.
77. ↑ W 1922 roku Polsce przypadła większa część powiatu tarnogórskiego bez chamstwo: Górniki, Grzybowice, Laryszów, Miedary, Mikulczyce, Ptakowice, Stolarzowice, Wieszowa, Wilkowice zaś Zbrosławice. Sadyba powiatu – Tarnowskie Góry – znalazła się po polskiej stronie granicy.
78. ↑ Powiat z siedzibą w Tomaszowie Lubelskim; nie bałamucić z powiatem tomaszowskim z siedzibą w Tomaszowie Mazowieckim.
79. ↑ Powiat z siedzibą w Trzcianie (Republika słowacji); nie łudzić z powiatem trzcianeckim z siedzibą w Trzciance.
80. ↑ → 1938; ► nowotarski
81. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu turczańskiego z woj. lwowskiego: wspólnota Tarnawa Niżna natomiast część gminy Sianki (z m.in. miejscowościami Beniowa i Sianki). Sadyba powiatu – Turka – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Kraj nad wisłą część powiatu turczańskiego została zintegrowana z powiatem leskim w dopiero co utworzonym woj. rzeszowskim (1945); w 1952 tereny te weszły w zestaw powiatu ustrzyckiego.
82. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wejherowskiego bez miejscowości Brzyno, Okalice i Prusewo, które dalszy w granicach Helmut tudzież Sopotu, włączonego do Wolnego Miasta Gdańska. Sadyba powiatu – Wejherowo – znalazła się po polskiej stronie granicy.
83. ↑ W 1920 roku Polsce przypadła większa część powiatu wolsztyńskiego bez miejscowości: Babimost, Mokradło, Ciosaniec, Chwalim, Droniki, Kaliska, Kargowa, Kuligowo, Łupice, Nowe Kramsko, śmiały Jaromierz, Obra Dolna, Podmokle Małe, Podmokle Wielkie, Rudno, Spokojna, Stare Kramsko, Dyrektor Jaromierz, Szreniawa, Śmieszkowo, Świętno, Tatarki, Wilcze i Wojnowo. Osiedle powiatu – Wolsztyn – znalazła się po polskiej stronie granicy.
84. ↑ W 1945 roku Polsce przypadły zachodnie skrawki powiatu wołkowyskiego z woj. białostockiego m.in. z miejscowościami Łuka i Jałówka. Sadyba powiatu – Wołkowysk – znalazła się po wschodniej stronie granicy, w ZSRR. Lechistan część powiatu wołkowyskiego została zintegrowana z powiatem białostockim w tymże województwie (1945); od 1954 część tych terenów trzeba do powiatu hajnowskiego.
85. ↑ Inna ortografia: wysoko-mazowiecki.
86. ↑ W 1945 roku Polsce przypadła część powiatu żywieckiego w granicach sprzed listopada 1938 roku (bez południowego stoku Mędralowej (Jałowca Małego), jaki wszedł w zawartość Czechosłowacji), potwierdzonych umową o ostatecznym wytyczeniu granicy polsko-czechosłowackiej ratyfikowaną 14 lutego 1959 roku.
87. ↑ Inna używana imię: Bielsko Śląskie.
88. ↑ 88,0 88,1 88,2 88,3 Niedostatek źródeł potwierdzających trwanie powiatu od 1945 roku.

Zobacz też

• Powiat
• Powiaty w Polsce
• Powiaty w Polsce od 1945
• Powiaty i gminy o identycznych nazwach
• Byłe powiaty polskie
• Podział porządkowy II RP

Źródła

• Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 64, poz. 385 – Rozporządzenie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu b. dzielnicy pruskiej.

• Dz. Pr. P. P. z 1919 r. Nr 65, poz. 395 – Rozporządzenie tymczasowa z dnia 2 sierpnia 1919 r. o organizacji władz administracyjnych II instancji.

• Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Norma prawna z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem tudzież na wchodzących w zestaw Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy.

• Dz. U. z 1921 r. Nr 16, poz. 93 – Regulacja z dnia 4 lutego 1921 r. o unormowaniu stanu prawno-politycznego na ziemiach, przyłączonych do obszaru Rzeczypospolitej na podstawie umowy o preliminaryjnym pokoju i rozejmie podpisanej w Rydze dnia 12 października 1920 r.

• Dz. U. z 1922 r. Nr 26, poz. 213 – Uregulowanie z dnia 6 kwietnia 1922 r. o objęciu władzy państwowej ponad Ziemią Wileńską.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 2 – Dekret z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju władz administracyjnych i samorządowych na obszarze Województwa Śląskiego.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 1, poz. 3 – Zarządzenie z dnia 17 czerwca 1922 r. w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 5, poz. 16 – Postanowienie z dnia 6 lipca 1922 r. w przedmiocie utworzenia samodzielnej gminy wiejskiej Nowego Bytomia.

• Dz. U. Śl. z 1922 r. Nr 13, poz. 43 – Addendum do rozporządzenia z dnia 17 czerwca 1922 r. (Dz. Ust. Śl. Nr 1, poz. 3), w przedmiocie ustroju powiatowego Województwa Śląskiego, obejmujący zbiór danych populacja miejskich i wiejskich, obszarów dworskich, i w zamian wyjętych z powiatów.

• Dz. U. z 1922 r. Nr 56, poz. 504 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 1922 r. w sprawie zniesienia powiatu białowieskiego i rozciągnięcia na gminy białowieską, masiewską i suchopolską mocy obowiązującej przepisów o samorządzie powiatowym.

• M.P. z 1922 r. Nr 282, poz. 204 – Uwaga Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1922 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej Starostwa z Cieszanowa do Lubaczowa natomiast o zmianie nazwy powiatu ciesznowskiego

• Dz. U. z 1923 r. Nr 116, poz. 1051 – Dekret Rady Ministrów z dnia 6 grudnia 1922 r. o utworzeniu powiatu stolińskiego a włączeniu pospólstwo dobrosławskiej i pohostskiej do powiatu pińskiego.

• Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 991 – Dekret Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o utworzeniu powiatu makowskiego.

• Dz. U. z 1923 r. Nr 122, poz. 992 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 8 listopada 1923 r. o zniesieniu powiatu podgórskiego.

• Dz. U. Śl. z 1924 r. Nr 5, poz. 20 – Przepis z dnia 15 lutego 1924 r. w przedmiocie zniesienia powiatu Rudzkiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 68, poz. 655 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1924 r. w sprawie podziału powiatu rówieńskiego na dwoje jednostki administracyjne i kreowania powiatu kostopolskiego a regulacji granic powiatów: rówieńskiego, dubnowskiego, łuckiego, ostrogskiego, krzemienieckiego i horochowskiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1044 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 grudnia 1924 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów województwa poznańskiego.

• Dz. U. z 1924 r. Nr 117, poz. 1052 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 29 grudnia 1924 r. o zniesieniu powiatu sejneńskiego.

• Dz. U. z 1925 r. Nr 63, poz. 441 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 27 maja 1925 r. o zniesieniu powiatu Spisko-Orawskiego.

• Dz. U. z 1925 r. Nr 67, poz. 472 – Dekret Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• M.P. z 1925 r. Nr 160, poz. 717 – Ogłoszenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 26 czerwca 1925 r. o przeniesieniu siedziby urzędowej starostwa z Husiatyna do Kopyczyniec

• Dz. U. z 1926 r. Nr 6, poz. 29 – Regulacja z dnia 22 grudnia 1925 r. w sprawie utworzenia województwa wileńskiego.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 26, poz. 158 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. w sprawie niektórych zmian rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. o zmianie granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 117, poz. 678 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 30 października 1926 r. w sprawie utworzenia powiatu morskiego w Gdyni.

• Dz. U. z 1926 r. Nr 128, poz. 760 – Dekret Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 1926 r. w sprawie oznaczenia granic powiatu morskiego.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 8, poz. 62 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1927 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 marca 1926 r. o niektórych zmianach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 czerwca 1925 r. w przedmiocie zmiany granic powiatów na obszarze okręgu administracyjnego wileńskiego.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 17, poz. 130 – Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 16 lutego 1927 r. o zniesieniu powiatu witkowskiego w województwie poznańskiem.

• Dz. U. z 1927 r. Nr 72, poz. 647 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej na obszarze miasta stołecznego Warszawy.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 25, poz. 221 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 lutego 1928 r. w sprawie zmiany art. 1 rozporządzenia z dnia 30 października 1926 r. o utworzeniu powiatu morskiego w Gdyni.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 45, poz. 426 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1928 r. w sprawie powiatów miejskich.

• Dz. U. z 1928 r. Nr 125, poz. 727 – Dekret Rady Ministrów z dnia 12 grudnia 1926 r. o podziale powiatu będzińskiego i utworzeniu nowego powiatu zawierciańskiego z siedzibą władz powiatowych w Zawierciu.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 4, poz. 35 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1929 r. o wyłączeniu gminy miejskiej Gdynia z powiatu morskiego i utworzeniu z niej odrębnego powiatu miejskiego.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 16 marca 1929 r. o zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego w województwie stanisławowskiem.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 33, poz. 307 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o utworzeniu powiatu szczuczyńskiego w województwie nowogródzkiem.

• Dz. U. z 1929 r. Nr 35, poz. 318 – Dekret Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.

• Dz. U. z 1930 r. Nr 82, poz. 649 – Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 29 listopada 1930 r. o zmianie granic województw poleskiego i wołyńskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 26, poz. 155 – Dekret Rady Ministrów z dnia 12 marca 1931 r. o utworzeniu powiatu grodzkiego Śródmiejsko-Warszawskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238 – Przepis z dnia 20 marca 1931 r. o wyłączeniu powiatu turczańskiego z województwa stanisławowskiego.

• Dz. U. z 1931 r. Nr 111, poz. 868 – Dekret Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 kwietnia 1929 r. o zniesieniu powiatu kosowskiego w województwie poleskiem i utworzeniu z jego terytorjum powiatu iwacewickiego z siedzibą władz powiatowych w Iwacewiczach w temże województwie.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 1, poz. 3 – Dekret Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia i zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa krakowskiego.

• M.P. z 1931 r. Nr 51, poz. 86 – Ostrzeżenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lutego 1931 r. w sprawie zmiany nazwy gminy Lisko w powiecie liskim, województwie lwowskiem

• Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 18 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu kolneńskiego w województwie białostockiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 3, poz. 19 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 33 – Dekret Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu konstantynowskiego w województwie lubelskiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 34 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia powiatu słupeckiego w województwie łódzkiem.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 35 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa poznańskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 36 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa lwowskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 1932 r. w sprawie zniesienia natomiast zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa stanisławowskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 30, poz. 315 – Ostrzeżenie Rady Ministrów z dnia 19 marca 1932 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 1931 r. w sprawie zniesienia powiatu gniewskiego tudzież zmiany granic niektórych powiatów na obszarze województwa pomorskiego.

• Dz. U. z 1932 r. Nr 41, poz. 408 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 1932 r. w sprawie powiatów miejskich.

• Dz. U. Śl. z 1934 r. Nr 13, poz. 24 – Akt prawny z dnia 16 maja 1934 roku w sprawie włączenia plebs Chorzów i Nowe Hajduki do miasta Królewskiej Huty a zmiany nazwy tega miasta na Chorzów.

• Dz. U. z 1935 r. Nr 47, poz. 319 – Akt prawny z dnia 8 lipca 1935 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu.

• Dz. U. z 1937 r. Nr 18, poz. 119 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 8 marca 1937 r. o zniesieniu powiatu ropczyckiego i utworzeniu powiatu dębickiego w województwie krakowskim.

• Dz. U. z 1937 r. Nr 46, poz. 350 – Prawo z dnia 12 czerwca 1937 r. o zmianie granic województw: poznańskiego, pomorskiego, warszawskiego i łódzkiego.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 19, poz. 154 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 10 marca 1938 r. o zmianie granic powiatów inowrocławskiego i mogielińskiego w województwie poznańskim.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 27, poz. 240 – Regulacja z dnia 9 kwietnia 1938 r. o zmianie granic województw: białostockiego, kieleckiego, lubelskiego, łódzkiego i warszawskiego.

• Dz. U. Śl. z 1938 r. Nr 18, poz. 35 – Rozporządzenie z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego.

• Dz. U. z 1938 r. Nr 87, poz. 585 – Zlecenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 listopada 1938 r. o zjednoczeniu z Rzecząpospolitą Polską ziem odzyskanych w listopadzie 1938 r. i o rozciągnięciu na te ziemie mocy obowiązującej niektórych aktów ustawodawczych.

• Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Morawskośląskim) z protokółami dodatkowymi – Mistek, 23 listopada i 9 grudnia 1938 roku.

• Protokół delimitacyjny granicy państwowej pośrodku Rzecząpospolitą Polską a Republiką Czeskosłowacką (Na odcinku Słowackim) z protokółami dodatkowymi – Zakopane, 30 listopada 1938 roku.

• Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 2, poz. 6 – Prawo z dnia 31 stycznia 1939 roku o podziale administracyjnym ziem odzyskanych we Frydeckiem i w Czadeckiem tudzież o zmianie granic niektórych chamstwo powiatów cieszyńskiego i frysztackiego.

• Dz. U. z 1939 r. Nr 14, poz. 82 – Zarządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1939 r. o zmianie granic powiatu garwolińskiego w województwie warszawskim.

• Dz. U. Śl. z 1939 r. Nr 6, poz. 15 – Akt prawny z dnia 7 marca 1939 roku o zniesieniu powiatu świętochłowickiego i o zmianie granic powiatów katowickiego, pszczyńskiego i tarnogórskiego.

• Dz. U. z 1939 r. Nr 22, poz. 136 – Regulacja z dnia 15 marca 1939 r. o dalszym zjednoczeniu ziem odzyskanych z Rzecząpospolitą Polską.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 26, poz. 160 – Postanowienie Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1945 r. o przyłączeniu gminy wiejskiej Tarnoszyn do powiatu tomaszowskiego w województwie lubelskim.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 168 – Zarządzenie z dnia 7 lipca 1945 r. o utworzeniu województwa rzeszowskiego.

• Dz. U. z 1945 r. Nr 33, poz. 196 – Zarządzenie Ministra Obrony Narodowej w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 21 sierpnia 1945 r. o utworzeniu nowych, o zmianach istniejących do dziś dnia rejonowych komend uzupełnień i o ustaleniu ich zasięgu terytorialnego.

• Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 159 – Porozumienie między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisana w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

• Dz. U. z 1959 r. Nr 25, poz. 160 – Oficjalna wypowiedź Rządowe z dnia 7 marca 1959 r. w sprawie wymiany dokumentów ratyfikacyjnych Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowacką o ostatecznym wytyczeniu granicy państwowej, podpisanej w Warszawie dnia 13 czerwca 1958 r.

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
od 3 października 1990

Rozciągłość
467 km

Ilość przejść granicznych
brak

Od 3 października 1990 roku, gdy to nastąpiło integracja Szwab, jednym z siedmiu państw graniczących z Polską jest również Rzeczpospolita Federalna Szkop. Zanim tą datą Kraj nad wisłą graniczyła z Niemiecką Republiką Demokratyczną, a bariera miała tożsamy bieg. Bariera między Polską a Niemcami nazywana jest często granicą na Odrze i Nysie.

Granica została ukształtowana po II wojnie światowej w wyniku decyzji alianckich na konferencjach jałtańskiej i poczdamskiej. Stanowi zachodnią pogranicze Nasz i wschodnią Niemiec.

Spis treści

• 1 Kurs granicy
• 2 Kształtowanie się granicy
• 3 żywopłot pośrodku Polską a NRD
  • 3.1 Korekty granicy
    • 3.1.1 1945
    • 3.1.2 1949
    • 3.1.3 1951
    • 3.1.4 1989
• 4 Ogrodzenie polsko-niemiecka w okresie międzywojennym
• 5 Przypisy

//

Tok granicy

Początek granicy - trójstyk granic Własny, Pepik i Niemiec

W południowym swoim odcinku bariera zaczyna się u trójstyku - zbiegu granic trzech państw (Własny, Niemiaszek i Pepiczek) na środek dnia od Porajowa, po pewnym czasie przebiega blisko Nysy Łużyckiej pozostawiając po polskiej stronie tzw. “torba żytawski” (nazwany ponadto “turoszowskim”) i dzieląc parę nadrzecznych miejscowości, takie kiedy: Żytawa/Porajów-Sieniawka, Görlitz/Zgorzelec, Bad Muskau/Łęknica i Guben/Gubin. Kilkanaście kilometrów na północ od Gubina Nysa Łużycka wpada do Odry i od tego miejsca bariera biegnie w dół jej nurtem przez następne ok. 200 km - do okolic miasta Gryfino (od Widuchowej, dokąd Odra rozdziela się i tworzy rozlewiska - ogrodzenie biegnie Odrą Zachodnią). Na odcinku odrzańskim bariera dzieli na część niemiecką i polską miasta Frankfurt ponad Odrą/Słubice.

Granica powyżej rzeką Nysą, kraj po stronie niemieckiej

Od Gryfina żywopłot na Odrze i Nysie omija Szczecin od zachodu opuszczając rzekę Odrę i biegnąc potem na północ zachodnią częścią dolin nadodrzańskich w okolicach polskich miejscowości Rosówek, Kołbaskowo, Barnisław, Bobolin, Lubieszyn, Buk, Gówno, Myślibórz Mocny aż do leżącego powyżej Zalewem Szczecińskim Nowego Warpna, ażeby po pewnym czasie przeciąć element wyspy Uznam na zachód od Świny pozostawiając po stronie polskiej gród Świnoujście. W tym miejscu polsko-niemiecka bariera lądowa kończy się w Bałtyku.

Kształtowanie się granicy

Wielka trójka arbitralnie ustanawiając w Jałcie powojenny rozdzielenie Europy (w Poczdamie nastąpiły właśnie pewne korekty i uzupełnienia postanowień jałtańskich) przychyliła się do żądań Stalina utrzymania przez ZSRR jego zdobyczy terytorialnych powziętych kosztem Nasz w wyniku ataku z 17 września 1939 doprecyzowanych 28 września 1939 w porozumieniu z Niemcami zwanym drugim paktem Ribbentrop-Mołotow. W ich wyniku zagarnięta w 1939 Zachodnia Ukraina ze Lwowem i Stanisławowem, Zachodnia Białoruś z Brześciem powyżej Bugiem, Baranowiczami i Grodnem natomiast Wileńszczyzna pozostała w rękach ZSRR, a granicę pośrodku Polską a ZSRR ustanowiono na zaproponowanej ćwierć wieku już linii demarkacyjnej rozdziału wojsk sowieckich i polskich w 1920 zwanej linią Curzona. Jak gatunek “rekompensaty” zdecydowano odznaczyć Polsce terytoria leżące zanim II wojną światową w granicach Szwab, tzn. część Prus Wschodnich - Warmię i Mazury (Olsztyn i Elbląg) natomiast Pomorze – ze Szczecinem i Gdańskiem na północy, ziemię lubuską i Śląsk – Górny i Niższy z Gliwicami, Opolem i Wrocławiem. Plan właśnie ustanowionej granicy opierała się m.in. na dążeniu do maksymalnego skrócenia linii granicznej polsko-niemieckiej. Operand ów był często później przedstawiany na porównanie do przebiegu granic Lokalny sprzed 1939 roku, jak Republika federalna niemiec “obejmowały” Polskę z właściwie trzech stron i zdolne były poprzedzić wstępem swe wojska we wrześniu 1939 ze wszystkich tych kierunków. Tok nowej granicy nie był do końca precyzyjnie prawnie nabyty, przede wszystkim na odcinku północnym: Szczecin jak kompleks (bez podziału między Republika federalna niemiec a Polskę) został przyznany Polsce nie prędzej po konferencji poczdamskiej, odpad lądu na wyspie Uznam z ujęciem wody pitnej na rzecz Świnoujścia Rzeczpospolita polska uzyskała od NRD latem 1951, a ostatnie rozmowy graniczne w obrębie Frankfurtu powyżej Odrą dokonane zostały we wrześniu 1951.

Przesunięcie granic Lokalny w wyniku II wojny światowej; ogrodzenie na Odrze i Nysie zaznaczona na zielono

Decyzja wielkiej trójki skutkowała również tym, iż Polacy zamieszkali na Kresach Wschodnich musieli – chcąc żyć w państwie polskim – pozostawić swoje ziemie i przekazać się co do jednego ze wszystkim, co im się udało ograbić ze sobą, na zachód. Równocześnie zamieszkali na terytoriach przyznanych Polsce społeczeństwo niemieccy zmuszeni zostali do wyprowadzki na zachód, wyjąwszy granicę na Odrze i Nysie; sprawa sądowa ów odbywał się często bez zachowania dostatecznych standardów i w niemieckiej nomenklaturze znany jako jest Vertreibung (”wypędzeniem”).

Jednocześnie z operacją przemieszczania Niemców w fajansiarz Szwab i Polaków z Kresów do nowych województw zachodnich i północnych (nazywanych w polskiej powojennej propagandzie “Ziemiami Odzyskanymi”) przeprowadzane były operacje przymusowego rozpraszania na Ziemiach Zachodnich mieszkającej w Bieszczadach i wschodniej Małopolsce ludności ukraińskiej i łemkowskiej w ramach Akcji “Wisła”.

Pierwszym formalnym potwierdzeniem międzypaństwowym ustalającym bieg granicy na Odrze i Nysie był oprawa zgorzelecki z 6 lipca 1950 mieszczący się między PRL i NRD. Dalsze zabiegi o prestiż międzynarodowe tej granicy napotykały na liczne opory zarówno w samych Niemczech, których straty terytorialne w wyniku wywołanej i przegranej II wojny światowej były - przy zaistnienia tej granicy - znaczne, podczas gdy i w niektórych innych krajach zachodnich, które w okresie zimnej wojny stosowały różne taktyczne zagrania używając w charakterze karty przetargowej m.in. sprawę uznania granicy na Odrze i Nysie. Do szczętu do ratyfikacji układu granicznego między Polską a Niemcami doszło wówczas rzędu pół wieku po zakończeniu wojny, duet lata po upadku muru berlińskiego i rok kalendarzowy po zjednoczeniu Niemiaszek, w trakcie posiedzenia Bundestagu 16 grudnia 1991. Wola niemieckiego parlamentu uprawomocniła się i weszła w żywot miech później - 16 stycznia 1992.

Ogrodzenie między Polską a NRD

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 NRD

Okres istnienia
1949-1990

Długość
456 km

Granica Nasz i Niemieckiej Republiki Demokratycznej istniała od 1949 roku do zjednoczenia Niemiaszek, tj. do 3 października 1990 roku.

Korekty granicy

1945

Granica z NRD ustanowiona na konferencji poczdamskiej miała w wielu miejscach wydumany kurs. Skutkiem tego coraz w 1945 dokonano szeregu korekt.

Pierwotnie miejscowości Rieth i Altwarp miały być polskie. Ostatni na obiekt okolica niemieckiej w zamian za Kupa i Buk. Polsce przyznano i w całości miejscowości Bobolin, Barnisław, Rosówek, Pargowo zaś drogę Stobno – Kołbaskowo.

1949

Cztery lata później dokonano regulacji granicy na wysokości skrzyżowania i kosztowny Linki – Neu Lienken – Buk.

Mapa okolic Jeziora Nowowarpieńskiego z zaznaczonymi Rieth i Altwarp

1951

Po zatwierdzeniu granicy w 1945 roku gród Świnoujście straciło dojście do wody pitnej, tak więc przez szóstka lat sprowadzano wodę spoza granicy. Sytuację zmieniła nie wcześniej adiustacja granicy na wyspie Uznam w czerwcu 1951 roku, gdy to włączono do Krajowy powierzchnia o powierzchni dookoła 76,5 ha społem ze stacją uzdatniania wody, tworząc wysunięty w powierzchnia język niemiecki reprezentatywny cypel. W zamian Niemcom przyznano równoległy przestrzeń w okolicach Gryfina.

1989

W dniu 21 maja 1989 roku, po trwającym kwartet lata konflikcie, dokonano rozgraniczenia wód terytorialnych między Polską a NRD.

Bariera polsko-niemiecka w okresie międzywojennym

Granica międzypaństwowa

Państwa graniczące
 Polska
 Niemcy

Okres istnienia
1919-1939

Długość
1912 km

Ta filia jest zalążkiem. Jeżeli możesz, rozbuduj ją.

Przypisy

1. ↑ Ciasny Rocznik Typowy Krajowy 2007
2. ↑ na mocy układu z Schengen, 21 grudnia 2007 wszystkie dotychczasowe przejścia graniczne pośrodku Polską a Niemcami (27 drogowych, 8 kolejowych tudzież 5 Rzecznych) zostały zlikwidowane
3. ↑ tok linii granicznej pośrodku Polską a Niemcami na wodach Bałtyku prawnie nabyty został nie prędzej 22 maja 1989 w drodze osobnej “Umowy między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej”
4. ↑ wypada tu nalepić etykietę, iż nauka zawodu ów określa w piśmiennictwie niemieckim wszystkie trzy rodzaje przemieszczeń ludności niemieckiej z tych terytoriów, tzn. ewakuację (np. przymusową ewakuację “Festung Breslau” – zarządzoną 19 stycznia 1945 przez gauleitera Śląska Karla Hankego), ucieczkę ludności niemieckiej nim nacierającymi wojskami a wysiedlenia po zakończeniu wojny
5. ↑ wpis “Traktatu między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Helmut o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy”
6. ↑ 6,0 6,1 w latach 1945-1949 tereny późniejszej Niemieckiej Republiki Demokratycznej były radziecką strefą okupacyjną terenów byłej III Rzeszy; państwo NRD utworzono 7 października 1949
7. ↑ Granice i powierzchnia Polski
8. ↑ zobacz
9. ↑ Terytorium II Rzeczpospolitej

p • d • e
Granice Polski

 
z Rosją

z Niemcami

z Litwą

z Białorusią

z Ukrainą

z Czechami
ze Słowacją

Historyczne: z Łotwą (1919-1939) • z Rumunią (1918-1939) • z Węgrami (1939) • z Czechosłowacją (1918-1939, 1945-1992) • ze Związkiem Radzieckim (1921-1939, 1945-1991)

Oficjalną piłkę MŚ 2006 w Niemczech i rozgrywek ligi Major League Soccer (USA) w roku 2006 nazwano Teamgeist.

Linki

• „Es lebe der Teamgeist“
• Regeln für mehr Teamgeist

Celem sprawności fizycznej jest pozytywne tężyzna fizyczna fizyczne, które warunkuje niskie ryzykowny krok wystąpienia problemów zdrowotnych. Osiągnięcia a mają na celu biegłość angażowania się w codzienne zadania z adekwatną energią zaś satysfakcjonujące wspólnota w wybranych sportach

Według autorów biegłość fizyczna obejmuje: funcje krążeniowo-oddechowe, względną szczupłość ciała, siłę mięśniową, niezmienność i gibkość.

H-RF odnosi się do tych komponentów sprawności, które są efektem korzystnego i niekorzystnego wpływu zwykłej aktywności fizycznej tudzież które mają pokrewieństwo z poziomem stanu zdrowia.

Komponenty te są określone:

• zdolnością do podejmowania codziennej aktywności z wigorem i żwawo,
• takim stanem gildia i zdolności, kto wskazuje na niskie ryzykowny krok przedwczesnego rozwoju chorób i osłabienia sił w wyniku małej aktywności.

Określenie sprawności w ramach koncepcji H-RF obejmuje następujące komponenty:

1. Biegłość morfologiczna

• BMI (Body Mass Index),
• dystrybucja tłuszczu,
• mineralna gęstość kości

2. Biegłość mięśniowo-szkieletowa

• siła i niezmienność mięśni ramion, nóg i tułowia,
• gibkość

3. Biegłość motoryczna

• kontrola postawy ciała jak oszukaństwo równowagi, koordynacji, kontroli psychicznej i szybkości neuromięśniowej

4. Biegłość krążeniowo-oddechowa

• submaksymalna wprawa wysiłkowa i wytrzymałość,
• system dostarczania tlenu,
• resynteza ATP,
• procesy termoregulacyjne,
• VO2max (najlepszy minutowy pobór tlenu)

5. Biegłość przemian metabolicznych

• działanie hormonów (np. insulina),
• gospodarka węglowodanowa (farba, tkanki),
• metabolizm lipidowy

Z uwagi na niedostatek dyspozycja dokładnego przetłumaczenia z języka angielskiego terminu Health-Realted Fitness, zdecydowano pozostawić go w formie niezmienionej.

Przypisy

1. ↑ Howley E. T., Franks B. D. (1997): Health Fitness Instructors. Handbook. Champaign, Ill.: Human Kinetics.
2. ↑ 2. Bouchard C., Shephard R. J. (1994): Physical activity, fitness and health: the szablon and key concepts. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 77-88.
3. ↑ 3. Skinner J. S., Oja P. (1994): Laboratory and field tests for assessing health-related fitness. Physical activity, fitness and health. Red. C. Bouchard, R. J. Shephard, T. Stephens. Champaign, Ill.: Human Kinetics Publishers, 160-179.
4. ↑ Osiński W. (2003): Antropomotoryka. Podręczniki, 49, Poznań, AWF.

Zobacz też

Kultura fizyczna

Sport

Zdrowie

Linki zewnętrzne

• Mistewicz, E.: Dziesięć przykazań świadomego tworzenia image’u. Manager Magazin. dowcip 5 (40) maj 2008 .

Sportowcy posiadający kier sportowca nie muszą odznaczać się atletyczną budową ciała – wręcz przeciwnie

Zmiany te polegają na:

• pojawieniu się rozstrzenia (przyrost komór serca)
• przeroście mięśnia sercowego
• bradykardii spowodowanej zmianami w napięciu nerwu błędnego

Serce sportowca pozwala na zaobserwowanie pewnych zmian w badaniach diagnostycznych:

• na zdjęciu rentgenowskim klatki piersiowej jest dozwolone ogłosić przyrost sylwetki serca
• w badaniu EKG opuścić szeregi być może bradykardia zatokowa (okazjonalnie z częstością rytmu serca u dołu 40 uderzeń na minutę); wolnej czynności serca asystować przypadkiem niemiarowość zatokowa, w nad 1/3 przypadków występuje ponadto partia polityczna przedsionkowo-komorowy I stopnia
• badanie echokardiograficzne prawdopodobnie dowieść zmiany wymiarów lewej komory serca, hipertrofia przegrody międzykomorowej (ankieta to przypuszczalnie ponadto podawać do różnicowania między sercem sportowca a kardiomiopatią)

Wszystkie te zmiany zdiagnozowane u osób nieuprawiających sportu sugerują sytuacja chorobowy. W związku z tym, w czasie badań powinno się zapoznać lekarza z prowadzonym trybem życia. W zasadzie kier sportowca jest dozwolone zaaprobować za zmianę fizjologiczną. W przyrodzie, porównując zwierzęta dzikie i udomowione (np. królik – szarak), wolno upamiętnić różnicę w wielkości serca – u osobników żyjących na wolności jest ono większe. Podobna niezgodność jest zauważalna w wypadku porównania siedzącego trybu życia z aktywnym trybem życia człowieka. Istnieją wszelako granice, oprócz którymi zbytnie zmiany sercowe stają się nienaturalne i zagrażają życiu sportowca.

Przypisy

1. ↑ 1,0 1,1 Matsuda Masaumi. Configuration and Functions of the Human Heart. Science and Engineering Review of Doshisha University. 4 (43): 48-53 (2003). ISSN 0036-8172. 
2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Athletic Heart Syndrome (en). The Merck Manuals Online Medical Library. .
3. ↑ Zbigniew Cendrowski: Ruch to życie. Stolica Polski: 1987. 

Źródła

• Portal święty sercu człowieka
• Serce Wyczynowca – punkt Anny Hendler

Przeczytaj zastrzeżenia dotyczące pojęć medycznych w Wikipedii!