88149

Fulacht fiadh (wym. fulacht fija, irl. fulacht fiadh czy też fulacht fian, l.mn. fulachtaí fia, w starszych tekstach również fulachta fiadh). W Anglii, Walii, Szkocji i na Wyspie Man zwane burn mounds. Odmiana stanowiska archaeologicznego w Irlandii.

W Irlandii zarejestrowano nad 4500 przykladów fulachtaí fia i są jednymi z naczęściej spotykanych rodzajów stanowisk archeologicznych na wyspie. W samym Hrabstwie Cork zarejestrowano ich powyżej 2000.

Spis treści

• 1 Konstrukcja
• 2 Etymologia
• 3 Datowanie
• 4 Przeznaczenie
• 5 Przypisy

//

Konstrukcja

Fulacht fiadh z reguły przybiera formę niegłębokiego (z reguły ok. 20-50cm, atoli bywają głębsze) wgłębienia w kształcie podkowy, wypełnionego przepalonymi kamieniami, węgielkami i sadzami. W granicach “podkowy” z reguły znajduje się płytka dziura. Od czasu do czasu w pobliżu fulachtaí fia rejestrowane są inne szczątki osadnictwa.

Typowy fulacht fiadh składa się z trzech części:

• kopca kamieni (przeznaczonych do rozgrzania);
• paleniska, dokąd kamienie były rozgrzewane;
• “pojemnika”, wyłożonego drewnem ewentualnie kamiennym brukiem, dokąd znajdowała się tlenek wodoru do podgrzania.

Fulachtaí fia położone są z reguły w pobliżu naturalnych zbiorników wodnych (strumieni, rzek) i terenów podmokłych. Stwierdzono, iż mrowie z fulachtaí fia było użytkowane wtórnie.

Etymologia

Irlandzkie fulacht oznacza jamę przeznaczoną do gotowania, tudzież fiadh jest przymiotnikiem od słowa “łania” albo “dzicz”.

Datowanie

Badania, przeprowadzone metodą datowania radiowęglowego 14C, wykazały że gros z nich pochodzi z okresu ok. 1500-500 BC .

Przeznaczenie

Istnieje nieco teorii dotyczących funkcji fulachtaí fia. Jedna znich mówi o miejscu przeznaczonym do gotowania, dokąd wodę doprowadzano wysokich temperatur. Wspomina się ponadto, że nagrzana tlenek wodoru mogła posługiwać do kąpieli, prania ubrań ewentualnie w toku procesów farbowania tkanin i wyprawiania skór. Okrycie konstrukcji prowizorycznym dachem, mogło również serwować w charakterze gatunek sauny. Niewykluczone, iż fulachtaí fia mogły dopełniać wszystkie ww funkcje, wymagające gorącej wody.

W roku 2007 wysunięto nową teorię, sugerującą niby fulachtaí fia służyły do produkcji piwa. Do podgrzanej wody (do temp. ok. 65°C) wrzucano jęczmień i po ok. 45 minutach przelewano mieszanina jednorodna do oddzielnych naczyń, dodając zakwas zaś zioła i pozostawiając płyn do fermentacji.

Przypisy

1. ↑ Ó’Drisceóil, “Burnt mounds: Cooking or bathing?”, Antiquity, ss.671-80
2. ↑ Brinley, Lanting, “The dating of fulachta fiadh”, Burned Offerings, 1990, Wordwell, ss.55-56.
3. ↑ Mayo Archaeology 15 of Travels in Time
4. ↑ BreakingNews.ie - Ancient pomnik may have been Bronze Age brewery
5. ↑ Odpis artykułu z Archeology Ireland, opisującego eksperyment.